Co może nie wyjść – i jak temu zaradzić?

Pamiętaj, że konsultacje nie są skazane na sukces.
Nawet najlepiej przygotowane mogą się nie udać z mniej lub bardziej prozaicznych powodów.

• Pogoda nie dopisze: cóż, trudno walczyć z aurą. Zdarza się, że nawet frekwencja wyborcza zmniejsza się z powodu deszczu lub skwaru.
• Na konsultacje przyjdzie niewiele osób:
  • nie zniechęcaj się słabym zainteresowaniem konsultacjami. Pamiętaj, że budowanie do nich zaufania i przyzwyczajanie ludzi do uczestnictwa w nich to zadanie na długie lata. Zastanów się jednak, czy przeprowadzona przez Ciebie akcja informacyjna dotarła do wszystkich grup, które mogły być zainteresowane tematem i wynikiem konsultacji;
  • przyjmij założenie, że osoby, które miały przyjść na konsultacje – przyszły, i przeprowadź pełny proces konsultacji, chyba że obowiązujący w Twojej miejscowości „Regulamin konsultacji” zakłada konieczność uczestnictwa w nich określonej liczby osób.
• W Twoim odczuciu dyskusja się nie uda: będzie mało interesująca, mało konkluzywna lub zbyt kontrowersyjna:
  • nie każdy temat konsultacji burzy krew w żyłach: niektóre kwestie będą skłaniały do monotonnej dyskusji lub zastanawiania się nad pozornie nieistotnymi kwestiami. Pamiętaj, że uczestnicy konsultacji do problemu podchodzą inaczej niż przedstawiciele instytucji i co innego może być dla nich ważne;
  • nie obawiaj się konfliktu i starć poglądów w trakcie konsultacji. Wbrew powszechnie przyjętym w społeczeństwie polskim przekonaniom, demokracja jako taka wcale nie jest systemem większego ładu i pokoju, lecz ustrojem, który umożliwia kontrolowane zderzanie się stanowisk
    i interesów;
  • pamiętaj, że konsultacji wcale nie musi wieńczyć jednoznaczny wynik. Równie ważne są miękkie ich rezultaty: fakt, że ludzie mogli się spotkać ze sobą i z przedstawicielami władz, instytucji publicznych lub organizacji pozarządowych, wymienić opiniami i poczuć, że mają wpływ na to, co dzieje się w ich otoczeniu.

Największe ryzyko związane z konsultacjami to:

• rozbudzenie nieuzasadnionych oczekiwań. Ludzie mogą uwierzyć, że zmiany można wprowadzić w ciągu jednej nocy. Stąd też tak istotne jest wskazanie pragmatycznego celu i tematu konsultacji oraz nakreślenie granic możliwych zmian;
• zniechęcenie uczestników do uczestnictwa w konsultacjach społecznych w przyszłości. Ludzie nie mogą wyjść z procesu konsultacji z poczuciem, że były one „listkiem figowym” dla władzy, która tak czy owak autonomicznie podejmie wszelkie istotne decyzje.