Konsultacje społeczne – podstawy prawne

Prawo Unii Europejskiej

Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzona w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. – zobacz dokument
Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG – zobacz dokument/li>
Dyrektywa 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/ – zobacz dokument
Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne 85/337/EWG. – zmieniona Dyrektywą2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003r. – zobacz dokument
Dyrektywa Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli. – zmieniona Dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. – zobacz dokument

Prawo polskie

Polskie ustawodawstwo nie definiuje bezpośrednio i w osobnym akcie prawnym zagadnień konsultacji społecznych. Odniesienia do szeroko rozumianego dialogu społecznego zawarte zostały w podstawowym polskim akcie prawnym, tj. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

„Obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne”.

Konstytucja RP, art. 61

„Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej”.

Konstytucja RP, art. 20

„Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska”.

Konstytucja RP, art. 74

Konstytucja RP

Zapisy dotyczące udziału społecznego w polskim systemie prawnym możemy znaleźć również w:

Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. 2001r. Nr 62 poz. 627 z późn. zm) – zobacz dokument
Ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2003r. Nr 80 poz. 717 z późn. zm.) – zobacz dokument
Ustawa z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008r. Nr 199 poz. 1227) – zobacz dokument
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie – zobacz dokument

Podstawą do przeprowadzenia konsultacji społecznych w samorządzie są przepisy ustaw o:

samorządzie gminnym z 8 marca 1990 roku
samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 roku
samorządzie wojewódzkim z 5 czerwca 1998 roku
działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 24 kwietnia 2003 roku

Zgodnie z tymi przepisami rząd i samorządy mogą przeprowadzić konsultacje społeczne w wypadkach przewidzianych ustawą (wtedy często są one obowiązkowe) oraz w innych sprawach ważnych dla wspólnot samorządowych.

Formy konsultacji mogą być zróżnicowane i stanowią je w szczególności:

przedstawienie opinii publicznej w formie zwyczajowo przyjętej (sondaże uliczne, sondaże internetowe, ankietowanie);
przedstawienie pisemnych opinii organizacji lub osób uznanych za autorytety w sprawie;
spotkania dyskusyjne z różnymi grupami społecznymi;
uzgodnienia między instytucjami w formie wynikającej z przepisów prawa (zgłaszanie uwag do dokumentów);
powoływanie i działalność rad obywatelskich (dzielnice, osiedla, sołectwa),
warsztaty strategiczne w grupach nominalnych,
konferencje poszukiwawcze w formie plenarnej z udziałem ekspertów zewnętrznych;
rozprawy administracyjne, otwarte dla społeczeństwa
metoda delficka – ankietowanie sporej grupy ekspertów w kilku etapach, gdzie przy powtórnym ankietowaniu wyklucza się odpowiedzi skrajne.