Wywiady prasowe i dźwiękowe

Przejdźmy do listy żelaznych zasad, których przestrzeganie znacznie zwiększa nasze szanse na uzyskanie ciekawego wywiadu.

1. Staraj się możliwie dobrze przygotować do rozmowy, np. uzyskać jak najwięcej informacji o osobie, z którą masz się spotkać. Zyskasz dzięki temu ich życzliwość (nic tak nie psuje atmosfery jak przyznanie się, że tak naprawdę nie bardzo wiemy, z kim rozmawiamy!) oraz będziesz w stanie ograniczyć listę pytań do tych naprawdę kluczowych.Umawiając się na rozmowę postaraj się upewnić, że czas i miejsce jej przeprowadzenia pozwolą bohaterowi/bohaterce wywiadu mówić swobodnie oraz bez pośpiechu.
2. Przygotowując się do wywiadu zadbaj, by kolejne pytania nawiązywały do siebie, a odpowiedź na ostatnie mogła być puentą rozmowy. Pytań nie może być zbyt dużo, gdyż wówczas nie zdążysz ich wszystkich zadać!
   Najlepiej zacznij od upewnienia się, już na etapie umawiania się na wywiad, ile Twój rozmówca/rozmówczyni ma dla Ciebie czasu – pozwoli Ci to odpowiednio dobrać liczbę pytań. Zwróć uwagę, ile ich przeciętnie pada w wywiadach o podobnej długości do tej, którą planujesz uzyskać. Zadaj ich podobną liczbę, choć raczej trochę więcej niż nieco mniej.Zawsze może się przecież zdarzyć, że odpowiedź na któreś z nich będzie niezbyt interesująca lub powtórzy treści, które pojawiły się już wcześniej i będziesz chciał/chciała je wyciąć.
3. Regularnie kontroluj czas rozmowy! Szczególnie wtedy, gdy wiesz, że osoba, z którą rozmawiasz, ma dla Ciebie np. tylko kwadrans. Przed rozmową zaznacz w notatkach, które pytania jesteś skłonny/skłonna pominąć, by móc odpowiednio zareagować jeżeli pojawi się ryzyko, że nie zdążysz zadać wszystkich spośród tych najważniejszych.
4. Unikaj sugerowania odpowiedzi. Przeprowadź proste ćwiczenie: przeczytaj kilka wywiadów w prasie i/lub w Internecie i zwróć uwagę na podobne przypadki. Klasycznym błędem jest np. używanie sformułowań w rodzaju „Czy nie jest aby tak, że”, „Zapewne zgodzi się Pan, iż”, „Jak powszechnie wiadomo” itd. W trakcie rozmowy możesz wyrażać swoje opinie, ale nie staraj się ich narzucać osobie, z którą rozmawiasz. Pamiętaj, że najważniejsze jest to, co ona sama ma do powiedzenia.
5. Pilnuj, by pytania były możliwie krótkie, precyzyjne i skoncentrowane na jednym wątku. Jeśli zapytasz o kilka rzeczy naraz, Twój rozmówca lub rozmówczyni prawdopodobnie się w nich pogubi.
6. Jeśli bohater/bohaterka zbytnio oddali się od tematów, które Cię interesują, nie obawiaj się grzecznie mu/jej przerwać. Przykładowy zwrot: „Pozwolę sobie wejść w słowo: to, o czym Pan/Pani mówi, jest bardzo ciekawe i zasługuje na osobną rozmowę, jednak zależałoby mi na tym, byśmy wrócili do poprzedniego tematu, gdyż zasługuje on na rozwinięcie”.
7. Nie zapominaj, że zadajesz pytania w imieniu czytelników/słuchaczy. Powinny być zatem dostosowane do przeciętnego poziomu ich wiedzy, do tego, co prawdopodobnie będzie dla nich szczególnie interesujące itd.
8. Postaraj się nosić ze sobą zapasowe baterie oraz długopis i kartkę do zapisywania dodatkowych pytań i przemyśleń, które nasuną Ci się w trakcie rozmowy.
9. Każda rozmowa na żywo zawiera powtórzenia, niedokończone zdania, błędy językowe itp. W przypadku nagrań dźwiękowych niedużo da się z tym zrobić, można jedynie wyciąć zająknięcia itp. elementy, co niestety wymaga sporej wiedzy technicznej. W przypadku wywiadów przeznaczonych do publikacji na papierze lub w Internecie masz prawo i obowiązek dokonać poprawek i skrótów, jednak w taki sposób, by nie wypaczyć intencji swojego rozmówcy bądź rozmówczyni, nie wypaczyć jego sposobu wypowiedzi (np. zamieniając używane przez niego słowa na „mądrzejsze”). Dobrym obyczajem jest autoryzacja wywiadów, tj. pokazanie przed publikacją gotowego materiału jego bohaterowi/bohaterce. Pozwoli to uniknąć nieporozumień, takich jak choćby błędne zapisanie nazwiska lub nazwy, która padła rozmowie.