Przejdź do treści głównej

Księga Stylu

Oficjalny przewodnik po Księdze Stylu portalu TutajGLOGOW.pl i jego dodatków

Dlaczego mamy Księgę Stylu? By zapewnić zgodność stylu publikacji w naszym portalu – by mieć pewność, że wszyscy mówią tym samym językiem. Jednolity styl powinien nadać wszystkim naszym publikacjom indywidualność i własny charakter. By przypomnieć najważniejsze: „Celem istnienia tejże księgi jest zapewnienie dokładności, bezpośredniości , jasności i czytelności naszych publikacji. A najbardziej zależy nam na dokładności.”

Mogą wystąpić różnice między stylem publikacji wiadomości, publicystyki i stylem sportowym, ale te zostaną omówione później. W przeważającej części zwyczaje będą wspólne dla całego portalu TutajGLOWOW.pl

SPIS TREŚCI

Informacje wstępne
1. Tytuły
2. Lead
3. Oznaczenia linków
4. Elementy HTML
Interpunkcja
1. Spacja
  1. Wyjątki
2. Przecinek
  1. Przecinek przed a [2]
3. Cudzysłów
4. Kropka
  1. Stosowanie kropek w skrótach [4]
5. Apostrof
Pisownia i stylistyka
1. Pisownia
  1. Zapis liczb
  2. Zapis dat
2. Stylistyka
3. Nazwy własne
4. Mini glosariusz

1. Informacje wstępne

Co składa się na tworzony przez nas artykuł?

Tytuł
Lead czyli Wypis (excerpt) – skrócony opis artykułu
Treść główna – w tym linki, obrazki, filmiki wideo, tagi, cytaty z Twittera, cytaty w oryginalnym języku, przypisy nad kursorem
Ikona Wpisu – ilustracja artykułu, czyli czadowe zdjęcie
META dane:
- Region – zonaczenie jakiego terenu dotyczy treść danego artykułu
- Kategorie – kataloguje treść artykułu w poszczególne kategorie
- Tagi – uściślają katalogowanie treści wg haseł/etykiet
- Data i czas publikacji – czyli kiedy dany artykuł zostaje opubikowany

1.1 Tytuły

Tworząc tytuły artykułów w języku polskim, pierwszy wyraz piszemy wielką literą, resztę zaś małą.

Przykład: Uroczystości majowe przerwane przez chuliganów

W przypadku tytułów poprzedzonych nazwą kraju/obszaru geograficznego, wielką literą piszemy także wyraz po dwukropku.

Przykład: Żukowice: Radosny dzień śniegu w schronisku

Na końcu tytułu nie stawiamy kropki!

1.2 Lead / Wypis

Ważną częścią całego artykułu jest skrócony opis artykułu – lead. Można to zrobić na dwa sposoby:

Jeśli treść abstraktu pokrywa się z przetłumaczonym artykułem, można oddać go tymi samymi słowami. Zachowana jest wówczas spójność, a przy okazji oszczędzamy czas.
Zamiast typowego przekładu, autorem abstraktu może być sam tłumacz. Autorzy artykułów zgadzają się na takie rozwiązanie pod warunkiem, że opis nie odbiega od treści artykułu.

1.3 Oznaczenia linków

W przypadku odnośników do stron obcojęzycznych, oznaczamy je jako [język], gdziejęzyk to skrócona nazwa docelowego języka wg standardu ISO 639-1.

W przypadku gdy strona zawiera więcej niż jedną wersję językową (np. strony rządowe, strony dużych korporacji), oznaczeń nie wprowadzamy.

W przypadku gdy jest dostępne oficjalne tłumaczenie oficjalne (lub jakiekolwiek inne przyjęte na ogół) wówczas można podawać link bezpośrednio do tego tłumaczenia. Dotyczy to np. niektórych dokumenty ONZ, traktatów, artykułów w Wikipedii; jeśli w danym artykule poruszane są kwestie ogólne, wówczas również można poszukać polskiego odpowiednika, zaś w nawiasie umieścić oznaczenie [en/pl], gdzie pl to odnośnik do strony w języku polskim.

W przypadku gdy przeważająca część linków prowadzi do stron w jednym języku zaznaczamy to na początku postu, resztę zaś tradycyjnie oznaczamy, np.:

[Wszystkie nieoznaczone odnośniki/linki w poniższym artykule prowadzą do stron w języku x.]

Elementy HTML

cytaty:

<blockquote>Tu jakiś cytat</blockquote>

ramka z tłumaczeniem:

<div>Tu jakieś tłumaczenie</div>

odnośniki:

<a href="Tutaj adres odnośnika">A tutaj tytuł</a>

tekst pisany kursywą:

<em>Tutaj jakiś tekst</em>

tekst pogrubiony:

<strong>Tutaj jakiś tekst</strong>

lista wypunktowana:

<ul>
	<li>punkt pierwszy</li>
	<li>punkt drugi</li>
</ul>

lista numerowana:

<ol>
	<li>punkt numer jeden</li>
	<li>punkt numer dwa</li>
</ol>

Interpunkcja

Poniżej przedstawione zostały najważniejsze zasady interpunkcji, zwłaszcza te, które mogą być problematyczne.

Spacja

Istotne jest, aby unikać podwójnych spacji oraz spacji przed znakami interpunkcyjnymi. Niepoprawny zapis:

Lubię grać w piłkę . Nie lubię szachów.
Lubię grać w piłkę .Nie lubię szachów.
Lubię grać w piłkę , ale nie lubię szachów.
Lubię grać w piłkę ,ale nie lubię szachów.

Spację z reguły stawiamy po znaku interpunkcyjnym, np. po kropce, przecinku czy średniku.

Wyjątki

myślnik – jeśli rozdziela dwie części zdania, wówczas spację stawia się przed i po myślniku; w przypadku łączeń (np. biało-czerwony), spacji się nie stawia

ukośnik – „jeżeli ukośnik rozdziela pojedyncze wyrazy lub liczby, to nie oddziela się go od nich spacjami. Jeśli natomiast rozdziela wyrazy i wyrażenia lub same wyrażenia, należy – dla większej czytelności – składać go ze spacją z prawej strony lub ze spacjami z obu stron” [1]

nawias/cudzysłów – spację stawia się przed znakiem otwierającym i po znaku zamykającym; ponadto nawias i cudzysłów zawsze stawiane są przed kropką – wówczas spację się kasuje, np. Powiedziała, że „zrobi to po swojemu”.

Przecinek

Spójniki, przed którymi nie stawia się przecinka, to

i, oraz, tudzież, ani, ni, lub, albo, bądź, czy

Wyjątek: sytuacja, w której powyższe spójniki powtarzają się, np. i tak źle, i tak niedobrze; ani jedno, ani drugie

Przecinek stawia się zaś przed spójnikami:

ale, jednak, więc, zatem, toteż, lecz, bo, ponieważ, dlatego, gdyż, aby
oraz przed zaimkiem który.

W przypadku wyrażeń można by, trzeba by, etc. przecinek stawiany jest przed całym połączeniem.

Więcej szczegółowych zasad dot. stawiania przecinka można znaleźć tutaj.

Przecinek przed a [2]

Przecinek przed a stawiamy wtedy, kiedy rozdzielamy dwa zdania współrzędne, lub podrzędne, na przykład:

Moja siostra jest gwiazdą, a ja wolę żyć w jej cieniu.

Nie stawiamy przecinka przed a, gdy:

można je wymienić na i, np.: Zajęcia były nudne a żmudne
występuje między frazami porównywalnymi, np.: studenci polonistyki a slawistyki w oczach wykładowców
określa położenie lub wspólną cechę dwóch rzeczy i znajduje się między tymi wyrażeniami, np.: Kolor między czerwienią a błękitem

Cudzysłów

Podczas tłumaczenia warto zwrócić uwagę na różnicę w cytowaniu angielskim i polskim. Po angielsku napiszemy:

”I won the lottery,” said John. [przecinek przed cudzysłowem]

Po polsku zaś przetłumaczone zdanie będzie wyglądać następująco:

„Wygrałem na loterii” – powiedział John.

O ile to możliwe, w tłumaczeniach najlepiej stosować polski cudzysłów, czyli tzw. cudzysłów apostrofowy [3] „ ”. Można także stosować podwójny cudzysłów drukarski ” ”.

Uwaga! Polski cudzysłów można wprowadzić używając kombinacji klawiszy ALT+0132(cudzysłów otwierający) i ALT+0148 (cudzysłów zamykający) z klawiatury numerycznej.

Kropka

Stosowanie kropek w skrótach [4]

Kropki Nie stawia się po skrótach składających się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu skróconego, jeśli ten skrót ma formę mianownika, np.

dr (= doktor)
nr (= numer)
wg (= według)

Również nie stawia się kropki po skrótach składających się z pierwszej i ostatniej litery oraz jednej z liter środkowych oznaczających spółgłoskę, np.

mgr (= magister),
mjr (= major)
płk (= pułkownik)

Kropkę stawia się, jeśli tego typu skrót ma formę inną niż mianownik, np.

Podaj to dr. Nowakowi.
Czytałem ten artykuł w drugim nr. „Poradnika Językowego”.

Apostrof

Apostrof pojawia się odmienionych wyrazach obcego pochodzenia, jeśli ostatniej litery danego wyrazu się nie wymawia.

Przykład: Scourge’a, Danny’ego, George’owi

Apostrof opuszczamy natomiast w przypadku wyrazów, które w całości są wymawiane:

Przykład: Disneya, Troya, Smithowi, ale także tweet-tweecie

Pisownia i stylistyka

Kilka uwag na temat pisowni i stylistyki w języku polskim.

Pisownia

Wykrzyknienia typu ach, och, itp. po polsku piszemy przez ch
Wyrażenie a zarazem pisane jest łącznie
Nazwy narodowości i pochodzące od nich przymiotniki w języku angielskim pisane są wielką literą, w polszczyźnie zaś wielka litera występuje tylko w przypadku narodowości – przymiotniki piszemy małą literą.
Internet/Sieć – zawsze pisane wielką literą
[..], (..) – jeśli w źródłowym tekście znajdują się nawiasy z dwiema kropkami, należy je zmienić odpowiednio na […], (…)

Zapis liczb

W języku polskim w miejsce kropki stawiany jest przecinek, por. 11.5 – j. angielski, ale 11,5 – j. polski

Zapis dat

W języku angielskim do zapisywania wieków powszechnie stosowane są cyfry arabskie; w języku polskim używamy cyfr rzymskich, por.

18th century, ale wiek XVIII

Stylistyka

W j. polskim strona bierna jest znacznie mniej popularna niż w j. angielskim
Długie zdania, szczególne naszpikowane informacjami, należy dzielić na mniejsze segmenty – za pomocą kropki, średnika czy myślnika (ALT+0151)
Zaimek you – szczególną uwagę warto zwrócić na formę bezosobową, a także na tłumaczenie tego zaimka jako Pani/Pan/Państwo – zależnie od kontekstu
W j. polskim nie rozpoczynamy zdań od spójników, co jest dopuszczalne i stosowane w języku angielskim
Unikanie powtórzeń – choć w tekstach pisanych w języku angielskim nie jest to tak rażące, tłumacząc na polski starajmy się szukać synonimów – chyba że autor zastosował powtórzenia celowo
Unikanie zbyt wielu zaimków w dłuższym bloku tekstu – w j. angielskim jest to dość często spotykane, zaś polski czytelnik może się pogubić, gdy przez kilka linijek główny bohater występuje jako on/jego
Uwaga na zaimki osobowe – zawsze sprawdźmy, do czego się odnoszą!
Dodawanie określeń przed rzeczownikami – czasami obowiązkowo, czasami arbitralnie:

Grammy: nagroda Grammy
Windows: system Windows
xyz.pl: strona/portal/serwis xyz.pl
WordPress: aplikacja WordPress

Nazwy własne

Jakie nazwy własne może na swojej drodze spotkać redaktor portalu TutajGLOGOW.pl?

skróty nazw instytucji, uczelni, ministerstw, akronimy etc. – zawsze stosujemy polskie odpowiedniki, jeśli są one ogólnie znane i przyjęte (przykład: EU to polska UE, czyli Unia Europejska
partie polityczne – często podawane skrótowo – najlepiej przy pierwszym wystąpieniu rozwinąć całą nazwę, w nawiasie zaś podać skrót i konsekwentnie stosować go w całym artykule
nazwy ministerstw – w języku polskim, podobnie jak w języku angielskim, pisane wielką literą, np. Ministry of Finance – Ministerstwo Finansów
nazwy ustaw – w języku angielskim całość pisana z wielkich liter, zaś w języku polskim z małych; por. Education Act vs ustawa o systemie oświaty
nazwy deklaracji – całość nazwy pisana wielką literą, np. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
nazwy geograficzne – nie zawsze odpowiedniki obcojęzyczne wyglądają tak samo po polsku, np. Homs-Hims, London-Londyn, Orkney-Orkady, etc. Tłumaczenia nazw geograficznych dostępne są m.in. pod tym adresem.
nazwy przedsiębiorstw: Google, Facebook, Twitter, etc. pisane zawsze wielką literą – zarówno jeśli chodzi o nazwę przedsiębiorstwa, jak i o nazwę narzędzia/portalu
nazwy stanowisk – np. CEO, sales manager – mimo iż niektóre skróty mogą być dla pewnej rzeszy czytelników zrozumiałe, nazwy stanowisk powinno się tłumaczyć na język polski

W przypadku nazw własnych zawsze sprawdzamy, czy istnieje już ogólnie przyjęte tłumaczenie!

Mini glosariusz

broadcast – transmisja

CC Licence — licencja Creative Commons

event – wydarzenie

farmer – rolnik (np. w Polsce); słowo famer używane jest w odniesieniu do krajów anglosaskich[5]

to google – wyszukać/poszukać/sprawdzić w Google; zguglować/wyguglować to kolokwialne odpowiedniki, nie pasujące do konwencji artykułu GV (ewentualnie w tłumaczeniach wpisów, np. z Twittera, pisanych nieformalnym językiem)

government – rząd, ale też państwo (np. Państwo musi zadbać o bezrobotnych.)

incident – incydent, ale również epizod, wydarzenie

local – nie tylko lokalny, ale również tutejszy, miejscowy, regionalny

mobile application – aplikacja mobilna (to szersze pojęcie niż aplikacja komórkowa; aplikacja mobilna może być także przeznaczona np. na tablety)

president — nie tylko prezydent, ale również prezes, przewodniczący

to retweet – cytować (na Twitterze)

stream(ing) – strumień, przesyłanie strumieniowe

used under license – użytek na licencji

This post is part of our special coverage… — Ten artykuł jest częścią relacji specjalnych…

video activist – wideo-aktywista

Jesteśmy profesjonalnym medium

Pamiętajmy zawsze, że TutajGLOGOW.pl to poważny dziennik internetowy. Zawartość wszystkich naszych publikacji cechuje ich dokładność, uczciwość, wysoki poziom i brak sensacji. Nasi czytelnicy są wykształconymi i inteligentnymi ludźmi. Wszystko, co piszemy i publikujemy, powinno być odzwierciedleniem tychże nakazów.

Odpowiedzialność

Nie ma wystarczająco mocnych słów by podkreślić, że zgodność ze stylem, odpowiednie stosowanie języka polskiego i dokładność w przedstawieniu faktów, cytatów i innych informacji w artykule są obowiązkiem reportera.

Będąc reporterem nie należy się spodziewać, że korektor czy redaktor wyłapie nasze błędy czy pomyłki za nas i będzie zawsze na straży by je skorygować. Choć osoby zajmujące się publikacją i starsi dziennikarze powinni być wyczuleni na wszelkie błędy i w miarę możliwości je poprawić, gdy je zauważą, to odpowiedzialność za wszelkie błędy, które dostaną się do opublikowanego artykułu ponosi wyłącznie jego autor. Jest wysoce nieprofesjonalne dla każdego dziennikarza pozostawiać jakikolwiek aspekt jego pracy do poprawienia czy wyjaśnienia innemu dziennikarzowi.

Z tego też powodu, jak również w odniesieniu do integralności autora, którego nazwisko pojawi się przy artykule, nie należy dokonywać żadnych zmian w opisie faktów w artykule bez wiedzy autora.

Nomenklatura, etc. powinny być zmieniane tylko wtedy, gdy to, co zostało napisane jest naruszeniem Księgi Stylu.

Nie ma lepszej maksymy niż ta, której większość z nas uczona jest podczas naszych wczesnych dni w dziennikarstwie: „Kto, co, gdzie, kiedy” powinno stanowić fundament każdej historii. „Dlaczego” może również zapewnić głębsze rozwinięcie tej historii, ale pierwsze czterech kryteriów nie wolno pominąć.

Przekazuj informację, jakbyś miał ją opowiedzieć. Niewiele jest osób wartych słuchania, które używają w zdaniach więcej niż 30 słów. Staraj się unikać zdań wielokrotnie złożonych jako że wywołują zamieszanie. Zwięzłość jest jedną z największych cnót wypowiedzi, a zatem i dziennikarstwa.

Nigdy nie należy przyjmować za pewnik, że czytelnik rozumie temat. To nie jest obraźliwe dla czytelnika, gdy przedstawiamy rzeczy prosto i logicznie. Nie traktuj go jednak protekcjonalnie, uwagami typu „autor Adam Mickiewicz”. Mamy wykształconych czytelników i są pewne założenia na temat ich wiedzy ogólnej, które możemy zastosować. To właśnie dlatego, że nasi czytelnicy są na ogół dobrze wykształceni, nasze błędy są łatwo dostrzegane i tak łatwo przez nich wytykane.

Każda historia powinna być samodzielna, z wyjaśnieniem, jednakże krótkim, co działo się wcześniej. Zawsze zakładają, że czytelnik był na bezludnej wyspie, bez kontaktów z mediami.

Odnoś się do zdrowego rozsądku i kwestionuj jawne nonsensy, takie jak szczupaki w wiejskich stawach połykające małe psy. Użyj własnej miary w określaniu co jest – a co nie jest możliwe, ale zawsze potwierdzaj. Dobre dziennikarstwo na każdym poziomie sprowadza się w dużej mierze do wypracowania właściwego osądu sytuacji.

Bądź umiarkowany w stosowaniu zabiegów językowych, zwłaszcza w nagłówkach. Zachowanie proporcji, uznanie że „burze” i „furie” są często jedynie nieporozumieniami lub różnicami opinii, pokazuje równowagę i dojrzałość i jest częścią stylu TutajGLOGOW.pl.

Przekleństw zawsze należy unikać w kontekście wiadomości i mogą być używane tylko, gdy są absolutnie niezbędne w danym kontekście. Najbardziej obsceniczne przekleństwa nigdy nie powinny być wykorzystywane w żadnych okolicznościach. Język o wyraźnie seksualnym charakterze powinny być używane tylko kiedy jest to niezbędne – jak w niektórych raportach sądowych lub tekstach o zdrowiu czy związkach – i nigdy bezzasadnie lub dla efektu.

Unikaj tabloidowych konstrukcji wypowiedzi i form depeszowych

Tekst „Uzależniony od telewizji rzeźnik z Polkowic, Jan Kowlaski” powinien wyglądać tak: ” Jan kowalski, rzeźnik z Polkowic, który jest uzależniony od telewizji”. Także NIE: „W głogowskim ratuszu znany XY …” (jeżeli jest znany, nie ma potrzeby tak mówić). Omijać takich słów jak „zauważony” i „zasłyszany” i użyć za to „widziany” i „nazwany”. Dalsze przykłady takich okropności znajdują się w A do Z.

Uważaj na ogólnie panujące tendencje mediów do „klasyfikowania” ludzi. Jednym z nich jest zidentyfikowanie osoby jako dziadka. Mogą to być dziadkowie w ich wczesnych latach czterdziestych i z takiego postrzegania może pojawiać się fałszywy obraz osób/sytuacji. Dopóki nie ma to znaczenia – trzymamy się określenia wiekowego.

Dopóki nie jesteśmy pewni, że coś jest wyłącznie dla nas, unikać budowy „doniósł portalowi TutajGLOGOW.pl”. Nawet wówczas gdy mamy wyłączność – używać bardzo oszczędnie: jest to wulgarny narzędzie brukowców i znacznie łatwiej jest zastąpić to słowem „powiedział”.

Podejrzenie wskazane jest też, przy przypisywaniu wartości domów i innych nieruchomości. W obecnych dniach jest to w najlepszym razie teoretyczne.

Wszystko przypisuj do źródła

Bez zachowania należytej uwagi bardzo łatwo jest, gdy przekazuje się czyjąś wypowiedź w mowie zależnej, sprowadzić czyjeś stwierdzenie i opinie do stwierdzeń faktu. Nawet, jeśli niektóre wypowiedzi są anonimowe, ważne jest, aby już na wstępie akapitu podawać źródła na których bazuje dana historia – bo inaczej, dlaczego czytelnik miałby to czytać?

Unikaj komunałów

Upośledzają one historię swoim zmęczeniem i lenistwem, z którym są one wykorzystywane. Modne zwroty rzadko mają użyteczność, które trwa dłużej niż kilka tygodni.
Są one również często potoczne i niedokładne i nigdy nie są akceptowalnym substytutem właściwego opisu zdarzeń. Banał lub cliché w nagłówku może być dla ciebie nowy, ale całkiem możliwe, że nie jest dla czytelników: unikajmy zmęczonych, starych 'dowcipnych’ wyrażeń.

Proszę pamiętać, że dziennikarze piszą, gazety publikują i drukarki lub drukarnie drukują. TutajGLOGOW.pl nie pisze ani nie drukuje historii: publikuje je.

Przestrzeganie tych i wszystkich innych zasad określonych w niniejszej instrukcji samo w sobie nie stworzy najwyższej klasy dziennikarza czy nawet pierwszej klasy strony internetowej, ale będzie to początek tego wiecznie trwającego procesu.

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.